Język z perspektywy logiki i lingwistyki

Analiza relacji pomiędzy logiką a lingwistyką musi uwzględniać wiele elementów, m.in.: przedmiot badań (języki naturalne lub sztuczne, języki formalne lub nieformalne, języki realne lub idealne); aspekt badań (syntaktyka, semantyka, pragmatyka; defekty logiczne lub lingwistyczne); cel badań (opis lub eksplikacja, konstrukcja lub interwencja). Historycznym tłem do analizy tych złożonych relacji będą w referacie prace przedstawicieli Szkoły […]

Relacja znaczenia i prawdy w kontekście dyskusji na temat normatywności znaczenia

Teza Kripke’go, że znaczenie językowe ma charakter normatywny, stała się ważną częścią szerokiej dyskusji odnośnie natury i własności znaczenia językowego. Przejawem normatywności znaczenia jest, według Kripke’go, możliwość poprawnego i niepoprawnego użycia wyrażeń. Sam Kripke nie formułuje jednak ogólnego kryterium takiej poprawności, a kolejne próby innych autorów napotykają na zasadnicze trudności. Ważnym elementem tych poszukiwań stała […]

Dwojaka natura ontologiczna znaków językowych i problem ich wzajemych relacji

Tematyka referatu obejmuje kwestie związane z zagadnieniem statusu ontologicznego znaków językowych (słów, wyrażeń). Wiąże się ono z ogólniejszym filozoficznym problemem: czym jest język jako system znaków, który z jednej strony służy do reprezentowania naszej wiedzy o poznawanej rzeczywistości, a z drugiej, do a) jej zgłębiania i lepszego poznawania czy odkrywania rzeczywistości, b) adekwatnego opisu rzeczywistości, […]

O efekcie Kuleszowa z perspektywy pragmatyki

Seria słynnych eksperymentów Lwa Kuleszowa, radzieckiego reżysera i teoretyka filmu, dowodzi istotnej roli montażu w konstrukcji dzieła filmowego. Przy czym tzw. „efekt Kuleszowa” wskazuje nie tylko na względy formalne, ale przede wszystkim jego funkcje sensotwórcze. Wprawdzie trudno mówić o istnieniu jakiegoś „języka filmu”, wydaje się jednak, że do opisu mechanizmu, który eksperyment ten ujawnia, mają […]

Argumentacji z ,,Madagaskaru” ciąg dalszy

W referacie prezentuję krytykę argumentacji, którą John Burgess przedstawił w artykule ,,Madagascar revisited” na obronę Kripkego teorii nazw własnych. Słynna historia losów nazwy „Madagaskar” opisana po raz pierwszy przez Evansa (1973) nieustannie budzi postrach wśród zwolenników zaproponowanej przez Kripkego (1972) tzw. łańcuchowej teorii odniesienia nazw własnych. Standardowo argument oparty na tej historii jest uważany za […]

Semantyka wyrażeń demonstratywnych: Czy da się połączyć intencjonalizm z konwencjonalizmem?

Intencjonalizm i konwencjonalizm to dwa rywalizujące ze sobą stanowiska w debacie na temat roli intencji mówiącego w semantyce demonstratywów (np. „to”). Pierwszy pogląd można krótko scharakteryzować w następujący sposób: „To” wypowiedziane w kontekście c odnosi się do przedmiotu o (wtedy i tylko) wtedy, gdy mówiący ma intencję by wypowiedziane przez niego w kontekście c „to” […]

Wskazania jako działania

Rozważmy cztery następujące sytuacje: [S1] Ktoś wygłasza zdanie „To jest piękne.” i wskazuje palcem na pejzaż w galerii. [S2] Ktoś wygłasza zdanie „Jan potrafi mówić tylko TAK głośno.” imitując głośność sposobu mówienia Jana (por. Levinson (1983)). [S3] Ktoś wygłasza zdanie języka JP*: „Ta ryba była roz wielka.”, który różni się od języka polskiego tylko tym, […]