Filozofie Wschodu

10:30  |  Ołena Łucyszyna  |  O pojęciu porozumienia semantycznego (samaya, saṁketa) w filozofii indyjskiej [kliknij] 11:00  |  Monika Nowakowska  |  Konsekwencje systemowe antykonwencjonalizmu w filozofii języka mimansy [kliknij] 11:45  |  Małgorzata Ruchel, Marek Łyczka  |  Definicja substancji w nowej njaji i jej użycie w sporze o naturę świadomości [kliknij] 12:15  |  Maciej St. Zięba  |  […]

O pojęciu porozumienia semantycznego (samaya, saṁketa) w filozofii indyjskiej

Badaczom filozofii indyjskiej dobrze znane jest przeciwstawienie dwóch poglądów na pochodzenie języka. Zgodnie z pierwszym, bronionym m.in. przez njaję, waiśeszikę, słynnego buddystę Dignagę (Dignāga) i jego następców, język został stworzony. Język ma swój początek w pierwotnej konwencji słownej (samaya, saṁketa), której autorami są jego pierwsi użytkownicy lub Iśwara (Īśvara dosł. ‘Pan’). Zgodnie z drugim poglądem, […]

Konsekwencje systemowe antykonwencjonalizmu w filozofii języka mimansy

Jednym z najbardziej historycznie wpływowych i intensywnie polemicznych myślicieli dawnej filozofii indyjskiej był Kumarila Bhatta (VI-VII w. n.e.), przedstawiciel mimansy – wedyjskiej tradycji egzegetyczno-hermeneutycznej. Wychodząc z pozycji epistemologicznych (poznawczego prymatu percepcji), rozwinął on w ramach możliwości systemu mimansy jej podstawowe założenie o trwałym, stałym i przyrodzonym związku słowa (zwłaszcza słowa Wed) z jego znaczeniem. Język […]

Definicja substancji w nowej njaji i jej użycie w sporze o naturę świadomości

W klasycznej filozofii indyjskiej rozwój języka technicznego dyktowany był potrzebą doprecyzowania pojęć systemu poprzez szukanie właściwych definicji. Jednak szkoła logiczna njaja (od XI w. n.e.) obrała za cel stworzenie również uniwersalnego medium debaty, w której poddany ścisłym regułom dyskurs umożliwiałby sensowną komunikację adwersarzy z różnych szkół, niezależnie od odmiennych założeń ontologicznych. Przedsięwzięcie filozoficzne, zwane później […]

Natura ludzka a problem źródła zła według „Jin-si-lu” Zhu Xiego

Jednym z podstawowych zagadnień filozofii konfucjańskiej jest kwestia zła w naturze ludzkiej. Jeśli przyjąć za Mencjuszem, że natura ludzka jest dobra (jak czyni większość konfucjanistów z epok późniejszych), w naturalny sposób pojawia się pytanie: Skąd zatem zło w człowieku? Odpowiedź na to pytanie implikuje – oprócz wniosku o definicję „Czym jest zło” – kilka dodatkowych […]