Problem klasyfikacji fenomenów psychicznych jako motyw kartezjański w myśli Twardowskiego

Pomimo obiegowego przypisania kartezjańskiego charakteru fenomenologii Husserlowi, motyw ten wyraźnie pojawia się już w psychologii deskryptywnej F. Brentana i wyraża się charakterystycznym zespołem kilku tez. W przedmowie do “O źródle poznania moralnego” Brentano podkreśla wagę i oryginalność motywu kartezjańskiego, wymieniając “dwie bardzo ważne myśli, z których jedną zapoznano, drugiej prawie nie zauważono, a obu nie […]

Pojęcia zależności i niesamodzielności we wczesnej fenomenologii polskiej

W swoim wystąpieniu prezentuję rozwój pojęć zależności i niesamodzielności we wczesnej polskiej ontologii fenomenologicznej. Zaczynam od przed-fenomenologicznej teorii przedmiotu Kazimierza Twardowskiego, który odróżniał: części wzajemnie oddzielne – czyli takie, które mogą być pomyślane bez pomyślenia innych części; części wzajemnie nieoddzielne – realnie różne ale takie, że nie mogą być pomyślane bez siebie nawzajem; części jednostronnie […]

Uczniowie Kazimierza Twardowskiego wobec fenomenologii

Wśród studentów K. Twardowskiego znalazła się grupa uczniów, która z sympatią spoglądała w stronę rozważań fenomenologicznych. W referacie przedstawię poglądy trzech spośród jego uczniów: Salomona Igla, Waltera Auerbacha oraz Tadeusza Witwickiego. Interesuje mnie następująca kwestia: czy można ich rozważania nazwać fenomenologicznymi? Jeśli tak, to o jakiej fenomenologii (jakiego typu) można mówić w ich przypadku? Działali […]

Blaustein jako fenomenolog: O sporach wokół psychologii opisowej w szkole Twardowskiego

Filozofię Leopolda Blausteina (1905–1942 [lub 1944]) zazwyczaj interpretuje się w dwóch różnych kontekstach. I tak, albo ujmuje się ją w odniesieniu do Szkoły Lwowsko-Warszawskiej jako tzw. „fenomenologię analityczną”, co ma podkreślać jej związki z ogólnym nastawieniem badawczym opracowanym przez Twardowskiego (np. Miśkiewicz, Woleński), albo mówi się o niej w konfrontacji z ideami Husserla (np. Gilicka, […]

Dylemat nieredukcyjnego fizykalisty

Jaegwon Kim w wielu swoich pracach wykazywał, że stanowisko nieredukcyjnego fizykalizmu, które należy – przynajmniej w filozofii umysłu – do filozoficznego mainstreamu, pozostaje niestabilne ze względu na okoliczność, iż nie potrafi przekonująco odpowiedzieć na argument z przyczynowego wykluczenia. Faktycznie, zwolennicy inkryminowanej doktryny próbowali wypracować różnorodne interpretacje, pozwalające na pogodzenie fizykalistycznego rysu ich stanowiska z nieredukcyjnymi […]

Topologia osoby a problem identyczności osobowej

Celem referatu jest pokazanie, w jaki sposób podstawowe pojęcia topologiczne są wykorzystane w badaniu struktury osoby. Topologia jest daleko idącym uogólnieniem geometrii, jest częścią współczesnej matematyki. Głównym źródłem inspiracji referatu jest książka Kurta Lewina „Principles of topological psychology” (1936), która zapoczątkowała geometryczne (a nie, tak popularne we współczesnej psychologii, statystyczne) myślenie w psychologii.  Osoba w […]

Z metafizyki człowieka

Człowiek jest złączeniem nie dwóch, ale trzech składowych bytu: czasoprzestrzennej materii, pozaprzestrzennych i pozaczasowych abstraktów (aplikacji zapisanych w mózgu), pozaprzestrzennego, lecz istniejącego w czasie ducha (pozaprzestrzennej jaźni). Introspekcyjnie człowiek postrzega siebie jako duszę połączoną z ciałem. Istotą duszy byłaby jaźń: zdolność doznawania („czucie”) połączona ze świadomością i wolą (zdolnością wydawania poleceń ciału). Ten obraz człowieka […]

Allizm, nonizm, meinongianizm

Przedmiotem mojego wystąpienia jest relacja pomiędzy trzema poglądami na kwestie istnienia. Są nimi nonizm (Routley 1980; Priest 2005), meinongianizm (Meinong 1904/1994; Parsons 1980), oraz allizm (Lewis 1990). Tezą pierwszego z nich jest to, że niektóre przedmioty nie istnieją; drugi uznaje, że są przedmioty, które nie istnieją, a ostatni, że każdy przedmiot istnieje. Choć nonizm zdaje […]

Mistyczna koncepcja przyczynowania bytu w “Gwieździe zbawienia” Franza Rosenzweiga

W swoim wystąpieniu podejmę próbę opisania kategorii miłości (jako nadrzędnej przyczyny sprawczej boskich aktów kreacji), koncepcji Nicości i Bytu, jak również idei Dei absconditi-Dei revelati, implikującej status ontyczny tego-co-stworzone, przedstawionych przez Franza Rosenzweiga w „Gwieździe zbawienia”. Analiza dzieła pozwoliła bowiem na sformułowanie tezy, że konstruując swój system, Rosenzweig wykorzystał najistotniejsze idee oraz poglądy kosmogoniczne oraz […]

W jaki sposób Demiurg tworzy świat podług idei

Zgodnie z doktryną Platona świat idei jest światem przedmiotów, którym w pełni przysługuje nazwa byt. Przedmioty te są niezmienne, inteligibilne, bezcielesne, pozaczasowe i pozaprzestrzenne. Świat, w którym żyjemy, jest jedynie kopią świata idei. O to by świat, w którym żyjemy, był kopią świata idei, zadbał – wg Platona – Demiurg, Rzemieślnik, Budowniczy.  W wykładzie podejmę […]