Refleksja jako źródło kultury. Filozofia transcendentalna Hansa Wagnera

Celem wystąpienia jest przedstawienie filozofii Hansa Wagnera (1917-2000), autora książek pt. “”Philosophie und Reflexion”” (1956) oraz “”Die Würde des Menschen”” (1992), jako należącej do ostatniej fazy rozwoju tradycji niemieckiej filozofii transcendentalnej. Jej linię rozwojową można przedstawić w następujący sposób: Kant – filozofia pokantowska (Reinhold, Maimon, Jacobi) – idealizm niemiecki (Fichte, Schelling, Hegel) – neokantyzm (neokantyzm […]

Psychologizm, antypsychologizm a nowożytny reprezentacjonizm

W wystąpieniu rekonstruuję nowożytną problematykę psychologizmu w kontekście dyskusji siedemnastowiecznych nad naturą idei jako reprezentacji poznawczych. Analizując Kartezjusza koncepcję idei oraz jej krytykę dokonaną przez Nicholasa Malebranche’a, wskazuję na opozycyjne stanowiska w sprawie sposobu istnienia idei jako reprezentacji poznawczej w postaci psychologizmu i antypsychologizmu. Na gruncie psychologizmu idea stanowi wyłącznie element umysłu podmiotu poznającego wyjaśniany […]

Platoński idealizm matematycznie usankcjonowany według wykładni Hermanna Cohena

Platon tworzy system wybitnie oryginalny. Jak czytamy w pismach polskiego marburczyka, Władysława Tatarkiewicza, zgodnie z wywodem intelektualnego grona marburskiej Philippiny: „platońska idea jest myślowym pierwiastkiem wiedzy”, jej źródłem i osnową, największą pewnością/pewną hypothesis (sichere hypothesis) lub „logicznym twierdzeniem, które kładzie się u zasad badania” (zob. W. Tatarkiewicz: „Spór o Platona”, w: „Szkoła marburska i jej […]

Heinrich Rickert a problem stanowiska immanencji

Przedmiotem wystąpienia jest próba przedstawienia ewolucji poglądów reprezentanta neokantowskiej szkoły badeńskiej Heinricha Rickerta wobec stanowiska immanencji (Standpunkt der Immanenz). Pragnę na podstawie kolejnych wydań jego najważniejszego dzieła pt. „Der Gegenstand der Erkenntnis. Eine Einführung in die Transzendentalphilosophie” (1892 – jeszcze z podtytułem „Ein Beitrag zum Problem der philosophischen Transzendenz”; 1904; 1915; 1921; 1928) zaprezentować i […]