Historia Polskich Zjazdów Filozoficznych

10-13 maja 1923, Lwów

I Polski Zjazd Filozoficzny

zorganizowany przez Polskie Towarzystwo Filozoficzne odbył się w dniach 10-13 maja 1923 roku we Lwowie. Skład Ogólnego Komitetu Zjazdowego tworzyli: W. Lutosławski, J. Łukasiewicz, W. Rubczyński, M. Sobeski i K. Twardowski. Referaty wygłaszano w ramach obrad plenarnych i sekcyjnych. Obrady sekcyjne obejmowały dwa posiedzenia sekcji łączonych: logiki i historii filozofii, oraz metafizyki i epistemologii, oraz sekcje: historii filozofii, logiki, metafizyki i epistemologii, psychologii i sekcję ogólną. Na obradach plenarnych zostały wygłoszone wykłady dotyczące zagadnienia wolności woli (W. Lutosławski, S. Trzebiński) i teorii czynu (M. Borowski, T. Kotarbiński). Na 123 uczestników zjazdu reprezentujących między innymi ośrodki naukowe z Krakowa, Lwowa, Poznania, Warszawy i Wilna, wygłoszono 51 referatów. Przemówienie inauguracyjne wygłosił Kazimierz Twardowski, a odczyt inauguracyjny – Władysław Witwicki. Pośród referentów znajdowali się między innymi: K. Ajdukiewicz, B. Bornstein, L. Chwistek, T. Czeżowski, B. Gawecki, R. Ingarden, T. Kotarbiński i W. Tatarkiewicz. Materiały zjazdowe opublikowano w Księdze pamiątkowej Pierwszego Polskiego Zjazdu Filozoficznego (Lwów 1923), a część wygłoszonych referatów została opublikowana w czasopismach naukowych, między innymi w: Przeglądzie Filozoficznym, Przeglądzie Współczesnym i Ruchu Filozoficznym.

23-28 września 1927, Warszawa

II Polski Zjazd Filozoficzny

odbył się w dniach 23-28 września 1927 roku w Warszawie. Obrady toczono na posiedzeniach plenarnych i w ramach siedmiu sekcji: estetyki, filozofii przyrodoznawstwa, historii filozofii, logiki, metafizyki i epistemologii, psychologii i semantyki. Posiedzeniom plenarnym przewodniczyli: T. Czeżowski, J. Łukasiewicz, W. Rubczyński, K. Twardowski i F. Znaniecki. W zjeździe uczestniczyło 147 uczonych reprezentujących między innymi ośrodki naukowe z: Berlina, Krakowa, Lwowa, Poznania, Pragi, Warszawy i Wilna. Uczestnikami zjazdu byli również przedstawiciele narodów słowiańskich, między innymi: N.A. Bierdiajew, R. Bujas, S. Frank, S. Hessen, N.O. Łosskij. Ogółem wygłoszono 70 referatów, a odczyty inauguracyjne zostały wygłoszone przez Jana Łukasiewicza (O metodę filozofii) i Floriana Znanieckiego (Zadanie syntezy filozoficznej). Informacje dotyczące zjazdu opublikowano w Księdze pamiątkowej Drugiego Polskiego Zjazdu Filozoficznego (Warszawa 1927), a niektóre wygłoszone referaty zostały opublikowane w czasopismach filozoficznych.

24-27 września 1936, Kraków

III Polski Zjazd Filozoficzny

pod hasłem „Współczesne prądy w nauce a potrzeba syntezy filozoficznej, ze szczególnym uwzględnieniem stosunku logiki do filozofii”, odbył się w Krakowie w dniach 24-27 września 1936 roku. Na zjeździe wygłoszono ponad 90 referatów na posiedzeniach plenarnych i w ramach 6 sekcji: estetyki, historii filozofii, logiki, psychologii, socjologii i etyki, oraz teorii poznania i ontologii. Wykład inauguracyjny zatytułowany Okresy filozofii europejskiej wygłosił Władysław Tatarkiewicz, a wśród referentów wykładów plenarnych znaleźli się między innymi: Jan Łukasiewicz (Co dała filozofii współczesnej logika matematyczna?), Kazimierz Ajdukiewicz (Zagadnienie idealizmu w sformułowaniu semantycznym) oraz Tadeusz Kotarbiński, który wysunął postulat opracowania słownika filozoficznego. Materiały zjazdowe opublikowano w Księdze pamiątkowej Trzeciego Polskiego Zjazdu Filozoficznego (Kraków 1936).

20-23 czerwca 1977, Lublin

IV Ogólnopolski Zjazd Filozoficzny

II Wojna Światowa oraz powojenna polityka reżimu komunistycznego uniemożliwiły organizację zjazdu filozoficznego przez następne cztery dekady. Dopiero w roku 1977 w dniach 20-23 czerwca, odbył się zorganizowany przez Międzyuczelniany Instytut Filozofii i Socjologii Uniwersytetu im. Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie kolejny Ogólnopolski Zjazd Filozoficzny pod hasłem „Filozofia w służbie narodu i socjalizmu”. Obrady rozpoczął inicjator zjazdu M. Fritzhand referatem zatytułowanym Socjalistyczny sposób życia jako problem teoretyczny. Kolejny referat zatytułowany Stan i perspektywy rozwoju filozofii w Polsce wygłosił T.M. Jaroszewski. W obradach plenarnych udział wzięli: Z. Augustynek, A. Grzegorczyk, J. Kmita, A. Kuczyńska, J. Ładyka, W. Marciszewski, M. Michalik, K. Szaniawski i J. Wojnar-Sujecka. Referaty wygłaszano w siedmiu sekcjach: 1. „Filozoficzne problemy człowieka i osobowości” (przewodniczący – T.M. Jaroszewski), 2. „Materializm historyczny” (przewodniczący – J. Ładosz), 3. „System wartości a kształtowanie socjalistycznego sposobu życia” (przewodniczący – J. Legowicz); sekcja ta obejmowała dwie podsekcje: estetyczną (prowadząca – A. Kuczyńska) i etyczną (prowadzący – M. Michalik), 4. „Historia filozofii”, 5. „Społeczny kontekst poznania” (przewodniczący – Z. Cackowski), 6. „Materializm dialektyczny a nauki przyrodnicze” oraz 7. „Filozoficzne zastosowania logiki” (przewodniczący – Witold Marciszewski).

9-12 listopada 1987, Kraków

V Polski Zjazd Filozoficzny

miał miejsce w Krakowie w dniach 9-12 XI 1987 roku. Przewodniczącym Komitetu Programowego i Komitetu Organizacyjnego zjazdu pod hasłem „Filozofia dla przyszłości” był Józef Lipiec z Uniwersytetu Jagielońskiego. Na 331 uczestników zjazdu wygłoszono 160 referatów. Wykład inauguracyjny na temat kondycji i perspektyw filozofii wygłosił Tadeusz M. Jaroszewski. Obrady odbyły się w ramach dwóch sekcji plenarnych, trzech dyskusji panelowych: „Filozofia – czym jest, czym być może, czym być powinna” (moderator – Z. Cackowski), „Filozofia a nauki szczegółowe” (moderator – J. Such), „Człowiek i społeczeństwo w świetle filozofii i nauk humanistycznych” (moderator – J. Kuczyński) oraz siedmiu sekcji: I. „Samowiedza filozofii” (prezydium – W. Stróżewski, J. Lipiec, B. Stanosz, Cz. Piecuch), II. „Filozofia człowieka i stan współczesny” (prezydium – Z. Kuderowicz, A.B. Stępień, J. Szmyd, A. Komendera, R. Wawrykowicz), III. „Filozofia i metodologia nauki” (prezydium – J. Kmita, Z. Augustynek, S. Mazierski, L.S. Fiut), IV. „Człowiek w świecie wartości” (prezydium – A. Michalik, Z.J. Czarnecki, B. Dziemidok, M. Uliński, P. Mróz),V. „Drogi poznania – drogi do prawdy” (prezydium – M. Przełęcki, M. Hempoliński, M.C. Lubański, J. Szymura), VI. „Współczesny wymiar badań nad dziejami filozofii” (prezydium – R. Panasiuk, Cz. Głombik, M. Markowski, J. Miklaszewski) oraz VII. „Logika i jej zastosowanie” (prezydium – W. Marciszewski, L. Gumański, L. Koj, W. Suchoń). 43 referaty zostały opublikowane w Studiach Filozoficznych (1988, nr 12; 1989, nr 1).

5-9 września 1995, Toruń

VI Polski Zjazd Filozoficzny

pod patronatem Komitetu Nauk Filozoficznych PAN (przewodniczący – J. Pelc) oraz Zarządu Głównego Polskiego Towarzystwa Filozoficznego (przewodniczący – W. Stróżewski) odbył się w Toruniu w dniach 5-9 września 1995 roku. W zjeździe uczestniczyło 797 osób. Obrady toczyły się w ramach 32 sekcji, pośród których znalazły się między innymi: sekcja filozofii i etyki biznesu, sekcja ekofilozofii i bioetyki, sekcja filozofii edukacji oraz sekcja postmodernizmu. Wykład otwierający na temat rozumowania w polszczyźnie wygłosił Henryk Hiż. Materiały konferencyjne ukazały się w pracy VI Polski Zjazd Filozoficzny Toruń, 5 – 9 września 1995 oraz w czasopismach: Kwartalnik Filozoficzny (1996 (24), z. 1, 2; 1997 (25), z. 2) i Ruch Filozoficzny (1996 (53), nr 2-3, s. 161-415).

14-18 września 2004, Szczecin

VII Polski Zjazd Filozoficzny

odbył się w 2004 roku w Szczecinie w dniach 14-18 września. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjno-Programowego był M. Rutkowski (Uniwersytet Śląski), a organizatorami – Uniwersytet Szczeciński, Komitet Nauk Filozoficznych PAN i Polskie Towarzystwo Filozoficzne. Gośćmi honorowymi zjazdu byli: T. Gadacz, A. Grzegorczyk, L. Koj, L. Kołakowski, W. Krajewski, A. Półtawski, M. Siemek, W. Stróżewski, J. Szacki, A. Szostek i A. Walicki. Leszek Kołakowski wygłosił wykład inauguracyjny zatytułowany O zawodzie filozofa, natomiast Władysław Stróżewski wygłosił wykład zamykający pod tytułem Byt i sens. Obrady podzielono na trzy grupy: wykłady plenarne, dyskusje panelowe (moderatorzy: A. Bronk, J. Hołówka, W. Marciszewski, A. Nowaczyk, R. Piłat, A. Szahaj, Z. Szawarski) i 20 sekcji. W zjeździe wzięło udział 547 uczestników i wygłoszono 368 referatów. W trakcie zjazdu z okazji setnej rocznicy utworzenia Polskiego Towarzystwa Filozoficznego odbyła się również sesja na temat „Sposób działania towarzystw naukowych w dobie Internetu”. Materiały zjazdowe ukazały się w księdze pamiątkowej zatytułowanej Byt i sens oraz w czasopiśmie Principia (t. 40, Informator filozofii polskiej).

15-20 września 2008, Warszawa

VIII Polski Zjazd Filozoficzny

pod hasłem „Żadnej rzeczy nie widzi się w jej właściwej wielkości” (Witelon) odbył się w Warszawie w dniach 15-20 września 2008 roku. Komitet Programowo-Organizacyjny tworzyli: T. Gadacz, J.J. Jadacki, W. Stróżewski, T. Szubka, a organizatorami zjazdu byli: Komitet Nauk Filozoficznych PAN, Polskie Towarzystwo Filozoficzne, Uniwersytet Warszawski, Uniwersytet Muzyczny Fryderyka Chopina w Warszawie oraz Szkoła Wyższa Psychologii Społecznej w Warszawie. Wykład inauguracyjny zatytułowany Granice czasu, przestrzeni i prawdopodobieństwa wygłosił Michał Heller. Obrady toczone były w trzech grupach: obrady plenarne, sekcje (17) i dyskusje „okrągłego stołu” (15). Referaty na obradach plenarnych wygłosili: T. Gadacz (Prawda w filozofii współczesnej), J. Hołówka (Konstrukcje poznawcze), W. Stróżewski (Od wartości bytu do bytu wartości) i J. Woleński (Argumentacja i perswazja w filozofii). W zjeździe udział wzięło ponad 700 uczestników i wygłoszono ok. 640 referatów. Materiały zjazdowe ukazały się w księdze pamiątkowej zatytułowanej Panorama współczesnej filozofii polskiej. Księga pamiątkowa VIII Polskiego Zjazdu Filozoficznego, a niektóre referaty zostały opublikowane w czasopiśmie Filozofia nauki (2009 (17), nr 4).

17-21 września 2012, Wisła

IX Polski Zjazd Filozoficzny

zorganizowany przez Politechnikę Śląską w Gliwicach (Wydział Organizacji i Zarządzania, Katedra Stosowanych Nauk Społecznych), Uniwersytet Śląski w Katowicach (Instytut Filozofii), Komitet Nauk Filozoficznych PAN oraz Polskie Towarzystwo Filozoficzne odbył się w Wiśle w dniach 17-21 września 2012 roku. Przewodniczącym Komitetu Organizacyjnego został Jacek Rąb, natomiast przewodniczącym Komitetu Programowego był Piotr Gutowski. Władysław Stróżewski wygłosił wykład inauguracyjny zatytułowany O przeświadczeniach w życiu i sztuce. Obrady odbywały się w ramach 5 sympozjów specjalnych (Człowiek i transcendencja (przewodniczący – A. Mordka), Filozofia śmierci (przewodniczący – I. Ziemiński), Kontekstualizm (przewodnicząca – J. Odrowąż-Sypniewska), Nowe drogi fenomenologii (przewodniczący – A. Przyłębski), Varieties of Explanation (przewodniczący – T. Kuipres)), 24 sekcji i 5 podsekcji, oraz 13 dyskusji panelowych. W zjeździe wzięło udział ponad 700 uczestników i wygłoszono około 700 referatów.

15-19 września 2015, Poznań

X Polski Zjazd Filozoficzny

W Poznaniu w dniach 15-19 września 2015 r. odbył się X Polski Zjazd Filozoficzny jedno z najważniejszych i najstarszych spotkań filozoficznych integrujących środowisko filozoficzne w Polsce. Poznań gościł filozofów na X jubileuszowym Zjeździe, dziewięćdziesiąt dwa lata po pierwszym Kongresie we Lwowie w maju 1923 r. Zjazd, który został zorganizowany przez Instytut Filozofii UAM we współpracy z Komitetem Nauk Filozoficznych PAN oraz Polskim Towarzystwem Filozoficznym, spotkał się z dużym zainteresowaniem przedstawicieli różnych środowisk filozoficznych.

 

 

 

Informacje o zjazdach I-IX opracował dr Krzysztof Kiedrowski

Bibliografia:

  • Encyklopedia Filozofii Polskiej, Polskie Towarzystwo Tomasza z Akwinu, Lublin 2011, t. II.
  • VIII Polski Zjazd Filozoficzny. Księga streszczeń, Wydawnictwo Naukowe Semper, Warszawa 2008.
  • IX Polski Zjazd Filozoficzny. Księga Streszczeń, Wydawcy: Politechnika Śląska, Uniwersytet Śląski, Gliwice-Katowice 2012.

Informacja o X Zjeździe na podstawie

  • Lidia Godek: Sprawozdanie z obrad X Polskiego Zjazdu Filozoficznego, Poznań 2015. Filo-Sofija Nr 29 (2015/2/II), s. 255-260, ISSN 1642-3267, Z problemów współczesnej filozofii (II).