Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

2019pt13wrz19:1519:45Trzy problemy hermeneutyki, a rozwój informatyki współczesnejdr hab. Krzysztof Sołoducha (Wojskowa Akademia Techniczna w Warszawie)19:15 - 19:45 CTW-302 (Centrum Transferu Wiedzy) organizator: Sekcja Epistemologii i Metafilozofii

abstrakt

Zgodnie z tezą stawianą przez Gianni Vattimo od lat 80 XX wieku, hermeneutyka jest nową koine lub lingua franca filozofii współczesnej. Zastąpiła w tej roli marksizm i strukturalizm. Jakkolwiek wielu naturalistów, scjentystów i kognitywistów ma kłopot z zaakceptowaniem tej tezy, to na pewno hermeneutyka wprowadziła do współczesnej debaty filozoficznej kilka ważnych zagadnień, jak skończoność czy czasowość oraz związane z nimi aporie.

Jednym ze skutków poszukiwania przez hermeneutykę innych narzędzi poznania rzeczywistości niż te używane przez naturalizm jest jej irracjonalizacja. Zdaniem Vattimo jest to słabość hermeneutyki, którą można przezwyciężyć przez jej ontologizację.

W moim wystąpieniu spróbuję zmierzyć się z pytaniem czy istnieje jakakolwiek ścieżka racjonalizacji  hermeneutyki poza wskazaną przez Vattimo ? Moim zdaniem powinniśmy jej szukać w ponownych próbach odpowiedzi na trzy podstawowe pytania, leżące u podstaw tradycji hermeneutycznej: problemu pasywnej syntezy, problem Humboldta oraz problemu verbum interius.

Spróbuje odpowiedzieć na pytanie czy dokonania współczesnej informatyki zapewniają siatkę pojęciową, a także pewne narzędzia formalne do poszukiwanie na nowo odpowiedzi na te podstawowe pytania hermeneutyczne i czy daje ona nowe narzędzia intelektualne do przywrócenia krytycznej afirmacji skończoności i empiryzmu, jako największych wartości filozoficznych hermeneutyki.

Przedmiotem naszej analizy będą trzy klasyczne problemy hermeneutyki.

Synteza pasywna
Pierwszym problemem jest zagadnienie kształtowania się modelu rzeczywistości, który decyduje o przyswajaniu informacji/danych modelu top-down. Przedstawię z zarysie stricte informatyczny projekt neuromaszyny, która pozwoliłaby na zautomatyzowanie badania ukrytych postaw poznawczych (które stanowią element wspomnianego wyżej modelu rzeczywistości).

Problem Humboldta
To zagadnienie teleologicznego funkcjonowania języka i kwestia tworzenia telosu systemu językowego, jakim jest koncepcja rozumiana jako kształtująca się w interakcji ciała z otoczeniem intuicja kierująca ruchem języka. Czy fakt komunikacji oraz przekładalności treści – sensów, nie zakłada, że występują w języku jakieś procesy uniwersalnej optymalizacji, dzięki którym jest to możliwe ? Jak te procesy zachodzą i czy nie przypominają procesów ewolucyjnych, których odzwierciedleniem są algorytmy genetyczne (jedna ze sformalizowanych metod optymalizacji) ? Czy gra językowa to gra ewolucyjna ?

Verbum interius
Hermeneutyczna tradycja verbum interius dotyczy zagadnienia istnienia tzw. słowa wewnętrznego, problemu prezentowanego tutaj w interpretacji Heideggera jako ideał Gelassenheit. Rozwój współczesnej informatyki doprowadził do powstania narzędzia generowania wiedzy w modelu bottom up – jest nim uczenie maszynowe. Krytyczna analiza metod machine learning prowadzi do dwóch ciekawych hermeneutycznie wniosków: a) niektóre przynajmniej z tych metod pozwalają uformować niepowtarzalny, zindywidualizowany i w tym sensie wewnętrzny (internal) świat sensów systemu/agenta uczącego się, b) uniknięcie problemu nieskończonego regresu kolejnych kryteriów zmian systemu, zmian będących istotą uczenia się, wymaga zinternalizowania w systemie pewnych ostatecznych kryteriów zmian (tożsamych być może z wartościami etycznymi). Ciekawym zadaniem jest więc zbadanie czy te procedury bottom up spełniają postulaty tradycyjnego ideału hermeneutyki, jakim jest verbum interius.

dzień i godzina

(Piątek) 19:15 - 19:45

sala

CTW-302 (Centrum Transferu Wiedzy)

organizator

Sekcja Epistemologii i MetafilozofiiPrzewodniczący Sekcji: prof. dr hab. Marek Hetmański (UMCS)
Sekretarz Sekcji: dr Marcin Trybulec (UMCS)

obradom przewodniczy

dr hab. Marek Nowak, prof. UŁ

Uniwersytet Łódzki

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X