Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

czw12wrz17:3018:00Teleologiczne i kauzalne wyjaśnienie działania według "Intention" G. E. M. Anscombelic. Agata Machcewicz-Grad (Uniwersytet Warszawski)17:30 - 18:00 GG-246 (Gmach Główny KUL) organizator: Sekcja Etyki Ogólnej

abstrakt

W swoim referacie chciałabym zaproponować interpretację poglądów G. E. M. Anscombe zawartych w „Intention”, która nie wymaga przypisywania jej odrzucenia kauzalnej teorii działania na rzecz teleologizmu. Interpretacja ta polemizuje z popularnym poglądem na stanowisko Anscombe, który zakłada takie właśnie przeciwstawienie.

Jedna z tez „Intention” głosi, że wnioskiem z rozumowania praktycznego jest samo działanie, a nie jedynie sąd o działaniu. W swojej teorii działania Anscombe sięga do Arystotelesa i św. Tomasza z Akwinu. Przytoczoną tezę stawia Arystoteles w „Etyce nikomachejskiej”, a jej eksplikację stanowią rozważania Tomasza dotyczące rodzajów wiedzy. Tomasz twierdzi, że istotną własnością namysłu praktycznego jest nie tylko to, że materialnie dotyczy on domeny działania, ale także to, że odróżnia się on od innych typów rozumowań sposobem ujmowania go przez podmiot. Oznacza to, że nieodłącznym elementem rozumowania czysto praktycznego jest akt woli, który ujmuje cel wskazany w pierwszej przesłance sylogizmu jako aktualny zamiar sprawcy. Obecność tego aktu woli wyjaśnia, dlaczego konkluzją takiego namysłu nie jest tylko sąd (tak byłoby w wypadku namysłu praktycznego, któremu nie towarzyszy zamiar realizacji celu), ale samo działanie, jako konsekwencja dokonanego aktu woli.

Takie ujęcie rozumowania praktycznego wyjaśnia, w jakim sensie wiedza praktyczna stanowi nieodłączny element samego działania intencjonalnego. Bez tej wiedzy można byłoby mówić jedynie o ruchu ciała. Wiedza o działaniu ma charakter przyczyny formalnej (wiedza podmiotu nadaje ruchowi ciała formę działania). Jednocześnie Tomasz podkreśla, że wiedza ta może być przyczyną formalną tylko wówczas, gdy towarzyszy jej akt woli. Wynika stąd, że akt woli stanowi – dalej posługując się kategoriami Arystotelejskimi – przyczynę sprawczą działania, choć zarazem ukierunkowany jest na określony cel. Dlatego teoria działania, wyłożona w „Intention”, nie wymaga odrzucenia wyjaśnienia kauzalnego na rzecz teleologicznego.

dzień i godzina

(Czwartek) 17:30 - 18:00

sala

GG-246 (Gmach Główny KUL)

organizator

Sekcja Etyki OgólnejPrzewodnicząca Sekcji s. prof. Barbara Chyrowicz (KUL)
Sekretarz Sekcji dr Wojciech Lewandowski (KUL)

obradom przewodniczy

dr Zbigniew Zalewski

Uniwersytet Jagielloński Collegium Medicum

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X