Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

2019wt10wrz18:1518:45Rola i funkcje standardowego modelu kosmologicznego w kontekście sporu realizm-antyrealizm w filozofii naukidr Paweł Tambor (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)18:15 - 18:45 C-324 (Collegium Jana Pawła II) organizator: Sekcja Filozofii Przyrody i Filozofii Przyrodoznawstwa

abstrakt

Kosmologia współczesna znajduje się w niezwykle ciekawym stanie z punktu widzenia filozofii nauki. Z jednej strony nowe eksperymenty i obserwacje pozwalają na coraz dokładniejszą estymację parametrów kosmologicznych (kosmologia wysokiej precyzji); z drugiej strony operujemy pojęciami ciemnej energii czy ciemnej materii bez wglądu w ich naturę; wprowadzane są ponadto niefalsyfikowalne idee np. multiverse.
Z metodologicznego punktu widzenia sytuacja jest bardzo specyficzna: zamiast fundamentalnego (kauzalnego) wyjaśnienia oferowany jest fenomenologiczny opis w terminach parametrów. Generuje to także problem degeneracji kosmologii (obserwacje wyznaczają zbiór modeli kosmologicznych, a nie pojedynczy model).
W wystąpieniu podejmuję zasadniczy problem: czym powinna być w takim razie filozofia kosmologii? Twierdzę w ogólności, że powinna być metasystemową refleksją nad praktyką badawczą kosmologów i stosowanymi przez nich metodami, oraz nad budowanymi przez nich modelami.
W kosmologii modele teoretyczne reprezentują badane układy empiryczne, a teorie naukowe są jednymi z wielu konceptualnymi narzędzi, które służą do ich konstrukcji. Przy czym modele teoretyczne zyskują w praktyce badawczej dość dużą autonomię, umożliwiając badanie i przeprowadzanie eksperymentów. Dla filozofa nauki kosmologia współczesna jest ciekawym polem do dyskusji na temat statusu modeli z punktu widzenia klasycznego w filozofii nauki sporu realizm – antyrealizm. Z jednej strony można powiedzieć, że model kosmologiczny operuje użytecznymi fikcjami (ciemna energia, ciemna materia), z drugiej strony akceleracja ekspansji Wszechświata jest „uchwytna” empirycznie (nie jest fikcją).
W swoim wystąpieniu wykorzystam schemat pojęciowy stanowisk Nancy Cartwright i Basa van Fraassena. Bronię tezy antyrealistycznej w odniesieniu do modeli kosmologicznych oraz tezy realistycznej wobec zjawisk fizycznych, które próbujemy opisać za pomocą pojęć ciemnej energii i ciemnej materii.

dzień i godzina

(Wtorek) 18:15 - 18:45

sala

C-324 (Collegium Jana Pawła II)

organizator

Sekcja Filozofii Przyrody i Filozofii Przyrodoznawstwaprzewodniczący Sekcji ks. prof. Janusz Mączka (UPJPII)
sekretarz Sekcji o. dr Jacek Poznański SJ (AIK)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X