Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

2019pt13wrz10:3011:00Problematyka metafizyczna w filozofii Izydory Dąmbskiejdr Zbigniew Orbik (Politechnika Śląska)10:30 - 11:00 CTW-203 (Centrum Transferu Wiedzy) organizator: Sekcja Historii Filozofii Polskiej

abstrakt

Izydora Dąmbska (1904-1983) była jedną z najwybitniejszych reprezentantek filozoficznej Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Przejęła i w wielu aspektach twórczo rozwijała poglądy swojego nauczyciela z okresu studiów – Kazimierza Twardowskiego. Na sposób pojmowania problematyki metafizycznej i samego rozumienia metafizyki przez Dąmbską oraz innych przedstawicieli Szkoły decydujący wpływ wywarł, jak się wydaje, twórca Szkoły Lwowsko-Warszawskiej. Jego stosunek do metafizyki nosi wyraźne ślady klasycznego, arystotelesowskiego jej rozumienia jako nauki o bycie jako takim. Celem wystąpienia jest próba ukazania problematyki metafizycznej w twórczości Dąmbskiej. 

Uczennica i ostatnia asystentka Twardowskiego podzielała jego pogląd o możliwości uprawiania w sposób naukowy metafizyki rozumianej jako ontologia formalna. Jest to nauka badająca prawa rządzące przedmiotami jako takimi. Przedmioty te mogą być realne i nierealne, psychiczne i fizyczne, istniejące i nieistniejące. Ponadto metafizyka ma także za zadanie dokonanie syntezy wyników nauk szczegółowych, czego rezultatem ma być filozoficzny, ogólny pogląd na świat. Zgodnie z tym stanowiskiem metafizyka była traktowana jako podstawowa nauka, z której twierdzeniami miały być uzgadniane wyniki nauk szczegółowych. Twardowski, a za nim Dąmbska, przeciwstawiają się w filozofii tzw. metafizycyzmowi, który miał polegać na wyprowadzaniu założeń metafizycznych z twierdzeń kosmologicznych, psychologicznych i etycznych.

Dąmbska nie pisała prac poświęconych sensu stricto zagadnieniom metafizycznym. Ujawnia one swoje poglądy metafizyczne przy okazji analiz poświęconych rozmaitym kwestiom natury metafizycznej u innych autorów lub analizach natury systematycznej dotyczących określonych zagadnień filozoficznych bądź naukowych. Przykładem jest rozprawa „Irracjonalizm a poznanie naukowe”, gdzie wyróżnia, jako jedną z postaci irracjonalizmu, irracjonalizm metafizyczny, tj. pogląd głoszący tezę o irracjonalnym charakterze rzeczywistości. Dąmbska odrzuca wszelkie próby rozstrzygnięcia na gruncie naukowym sporów metafizycznych dotyczących natury świata. W duchu reprezentowanej przez siebie Szkoły uczona poddała jednak analizom logicznym wybrane zagadnienia metafizyczne. Wynikało to z faktu, że podobnie jak inni przedstawiciele Szkoły Twardowskiego, nie uznawała problemów metafizycznych za nienaukowe pod warunkiem, że dają się rozwiązać za pomocą metod akceptowanych na terenie nauki – sformułowane zostały za pomocą zdań empirycznych niezdeterminowanych. Do szczegółowych zagadnień z zakresu metafizyki, badanych przez Dąmbską, należą: zagadnienie determinizmu i kauzalizmu oraz problematyka dualności bytu i poznania.

W poglądach Dąmbskiej, dotyczących zagadnień metafizycznych, daje się zauważyć pewna niekonsekwencja, obecna także u innych przedstawicieli Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, począwszy od Twardowskiego, poprzez Kazimierza Ajdukiewicza, Tadeusza Czeżowskiego czy Tadeusza Kotarbińskiego. Zamierzeniem ich było uprawianie filozofii w sposób naukowy, wolny od niesprawdzalnych metafizycznych tez, zarazem jednak tezy takie wspomniani filozofowie przyjmowali. Poglądy ich cechowało przekonanie, że wartości takie jak dobro, prawda, piękno istnieją w sposób obiektywny i absolutny. Filozofowie należący do szkoły Twardowskiego uznawali możliwość poznawania wartości w specjalnych aktach doświadczenia aksjologicznego. Nawiązywali w ten sposób, zarówno twórca Szkoły Lwowsko-Warszawskiej, jak i jego uczniowie, do platońskiej metafizyki wiecznego dobra i piękna. Szkoła Twardowskiego może być uznana za nową odsłonę platonizmu w dziejach filozofii.

 

dzień i godzina

(Piątek) 10:30 - 11:00

sala

CTW-203 (Centrum Transferu Wiedzy)

organizator

Sekcja Historii Filozofii PolskiejPrzewodniczący Sekcji: dr hab. Andrzej Wawrzynowicz, prof. UAM
Sekretarz Sekcji: mgr Krystian Pawlaczyk (UAM)

obradom przewodniczy

dr hab. Andrzej Wawrzynowicz, prof. UAM

Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Font Resize
Contrast
X