Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

czw12wrz11:4512:15„Kultura ludowa” – pojęcie puste czy realna rzeczywistość?dr Piotr Iwański (Klub Chrześcijańsko-Demokratyczny w Busku-Zdroju)11:45 - 12:15 GG-247 (Gmach Główny KUL) organizator: Sekcja Filozofii Kultury

abstrakt

Kultura jest tworem człowieka (i, jak się wydaje, tylko człowieka). „Kultura jest tym, przez co człowiek jako człowiek staje się bardziej człowiekiem: bardziej «jest»” (Jan Paweł II w UNESCO). Człowiek, korzystając z tego, co znajduje w najbardziej pierwotnej przyrodzie, która istniała przed wszelką działalnością człowieka, te zasoby przyrody przetwarza. Poniekąd ujarzmia je, ale jeszcze bardziej – przetwarza, uprawia (taki jest pierwotny sens terminu „kultura”), udoskonala i nadaje przyrodzie „pewien sens, którego ona sama w sobie nie posiada, tworzy dzieła różniące się w swej istocie całkowicie od tego wszystkiego, co znajduje się w świecie jako twór samej Przyrody” (R. Ingarden). Tych tworów człowieka jest tak wiele i są one tak różnorodne (rolnictwo, technika i właśnie kultura), że poniekąd „pchają” go one do tego, aby nie zamykać się w samej materii (w tym, co jest wymierne), ale dopatrywać się, poniekąd „z konieczności”, czegoś, co materię przewyższa – co człowiek najczęściej nazywał/nazywa duchem. Być może o ludzkiej kulturze zasadnie możemy mówić dopiero wtedy, gdy człowiek zauważa (odkrywa?) istnienie wartości/dóbr innych niż tylko mierzalne – imponderabiliów. Napięcie, jakie powstaje między dobrami mierzalnymi a imponderabiliami, można chyba uznać za „drożdże” kultury, a może nawet za kryterium wyodrębniania/oceniania/szeregowania kultur.

Jak bardzo różne są warunki bytowania człowieka, tak różne są też kultury, które człowiek wytwarzał/wytwarza. Wśród nich jest „kultura ludowa”, przez wielu bardzo wysoko ceniona: jako ważny łącznik między epokami (A. Mickiewicz); jako głęboko zakorzeniona w naturze, co zapewnia jej autentyczność (C.K. Norwid); jako źródło zmian społecznych (filozofowie polskiego mesjanizmu).

Współcześnie powstaje jednak pytanie: czy w ogóle istnieje kultura ludowa i jak ją rozumieć? Wyraźnie widać rozumienie jej na sposób nieco infantylny, zabawowo-rozrywkowy; czegoś na kształt „skansenu”, pewnego „teatrzyku” dla turystów. Próby te nie mają jednak cech autentycznej kultury, autentycznego życia; przez to niejako wiszą w powietrzu. Autentyczna kultura jest wtedy, kiedy ludzie „w niej żyją” i „nią żyją”. Trudno jednak te kryteria zauważyć w tak rozumianej kulturze ludowej.

Analiza wcześniejszej kultury ludowej pokazuje, że charakteryzowała się ona takimi cechami jak: ziemia, praca, użyteczność, modlitwa, piękno, czas i zabawa. Czy jednak istnieje jeszcze tak rozumiana kultura ludowa? Czy jest na nią miejsce? Czy są ludzie chcący „nią żyć” i „w niej żyć”?

 

dzień i godzina

(Czwartek) 11:45 - 12:15

sala

GG-247 (Gmach Główny KUL)

organizator

Sekcja Filozofii KulturyPrzewodniczący Sekcji: prof. dr hab. Roman Kubicki (UAM)
Sekretarz Sekcji: dr Andrzej Marzec (UAM)

obradom przewodniczy

dr Małgorzata A. Szyszkowska

Uniwersytet Warszawski

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X