Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

2019pt13wrz09:0010:30szczególnie polecamyKonsumpcyjna absolutyzacja wolnościprof. dr hab. Lesław Hostyński09:00 - 10:30 CTW-408 (Centrum Transferu Wiedzy)

abstrakt

Przedmiotem wystąpienia jest próba spojrzenia na to w jaki sposób realizowana jest wolność jednostki w świecie konsumpcji, który w ślad za R. Kapuścińskim można określić jako świat, w którym „jadłospis zastąpił Dekalog”. Czy w tym obszarze naszej aktywności nie tylko pojmowanie, ale głównie realizowanie wolności jest czymś szczególnym w porównaniu z okresem przednowoczesnym i nowoczesnym? Intuicyjnie rzecz ujmując, należałoby odpowiedzieć, że tak, ale czy istotnie tak się dzieje? Zwykło się uważać, iż społeczeństwo konsumpcyjne jest wolne, tzn. że poszczególne jednostki są zasadniczo w swoich najważniejszych wyborach życiowych niezdeterminowane. Czy mamy tutaj do czynienia ze stanem faktycznym, czy też tylko ze swoistym złudzeniem?

Wolność konsumenta rozumiana jako relacja społeczna – a nie na przykład jako dar otrzymany przez wszystkich ludzi od Boga i mogących dokonywać samodzielnych wyborów pomiędzy dobrem a złem zgodnie z wolną wolą – nie jest dana z góry raz na zawsze. W przypadku wolności konsumenta jedni ten rodzaj wolności posiadają, a inni są jej pozbawieni, co niejednokrotnie skutkuje złem moralnym.Wolność w świecie, w którym „jadłospis zastępuje Dekalog”, jest przede wszystkim wolnością do konsumpcji, wolnością tych, którzy dysponują odpowiednimi środkami materialnymi do jej realizacji. Nie jest więc darem danym raz na zawsze, ale wymaga od nas, wolnych konsumentów, nieustającej aktywności w zdobywaniu środków pozwalających zaspokoić potrzeby posiadania w realizacji, której towarzyszy nam, jak się wydaje, wolność wyboru. Niestety możliwości zaspokojenia owej potrzeby najczęściej są okupione niemalże niewolniczo długimi godzinami pracy i niejednokrotnie przekraczaniem reguł, w tym oczywiście reguł moralnych. Wszak korporacyjny wyścig szczurów nie sprzyja nazbyt moralnym zachowaniem. W tym zabieganiu o bycie najlepszym często ulegamy kolejnym złudzeniom, tłumacząc sobie robienie kariery za wszelką cenę, zarabianie coraz większych pieniędzy nie tyle zaspokojeniem potrzeby posiadania, bycia aktywnym uczestnikiem świata konsumpcji, ale chęcią osiągnięcia szczęścia.

Wolność w świecie konsumpcji jest realizowana głównie w sferze praktyki życia codziennego i nie stanowi ona realizacji żadnej wzniosłej idei filozoficznej. Jest to forma zubożona bez należytej podbudowy teoretycznej. Problemem jest, czy w świecie konsumpcji rzeczywiście mamy do czynienia z wolnością. Niestety najczęściej jest to jedynie pozór, by nie powiedzieć erzac wolności, gdyż wybierając mniej lub bardziej świadomy w nim swój udział, godzimy się na panujące w nim prawa. Jednym z najważniejszych jego praw jest prawo konsumpcji implikujące jednocześnie wolność do konsumpcji, ironicznie mówiąc, wolność wyboru między coca colą a pepsi colą.

Nawet w takim wymiarze nie można mówić, że wolność konsumpcyjna prowadzi do realizacji jakiegoś dobra moralnego. Co prawda podejmowane są różnorakie próby kodyfikacji etycznej aktywności konsumentów, handlowców, producentów itp., ale nie chodzi tu o rzeczywisty wymiar moralny działań, ale o wymiar instrumentalny, sprawnościowy gwarantujący bezrefleksyjny automatyzm wyborów.

dzień i godzina

(Piątek) 09:00 - 10:30

sala

CTW-408 (Centrum Transferu Wiedzy)

obradom przewodniczy

prof. dr hab. Lesław Hostyński

Uniwersytet Marii Curie-Skłodowskiej

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X