Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

2019pt13wrz11:0011:30Kompozycyjność języka w filozofii Gottloba Fregegomgr Krystian Bogucki (Uniwersytet Warszawski)11:00 - 11:30 CTW-217 (Centrum Transferu Wiedzy) organizator: Sekcja Semiotyki i Filozofii Języka

abstrakt

Zasada kompozycyjności głosi, że znaczenie złożonego wyrażenia językowego (np. zdania) jest całkowicie zdeterminowane przez jego strukturę oraz znaczenie jego poszczególnych części składowych. Kompozycyjność języka jest uznawana za niezbędną cechę każdej zadowalającej teorii znaczenia. Taki pogląd wywodzi się z prac D. Davidsona oraz R. Montague i utrzymuje się po dzień dzisiejszy (por. Lycan 2001).
Zwyczajowo Gottlob Frege jest uznawany za ‘ojca’ zasady kompozycyjności. Jednakże, zasada ta nie pojawia się explicite w pismach Fregego opublikowanych za jego życia, natomiast występuje jako wyjaśnienie fenomenu produktywności języka w niektórych jego pismach pośmiertnych m.in. w listach do Jourdaina oraz w artykule “”Compound Thoughts””. Zarówno listy do Jourdaina, jak i artykuł “”Compound Thoughts”” pochodzą z późnego okresu twórczości autora “”Sensu i znaczenia”” – powstały około 1914 r. We wcześniejszych pismach możemy natomiast odnaleźć zasadę kontekstowości (“”o znaczenie zdania trzeba pytać w kontekście zdania, nie z osobna””), która bywa postrzegana jako sprzeczna z kompozycyjnością języka. Fakty te skłoniły część interpretatorów do zaprzeczenia, iż Frege uznawał język za kompozycyjny (Janssen 2001, Pelletier 2001).
W swoim wystąpieniu argumentuję, iż filozof z Jeny uważał, że wyjaśnienie kompozycyjności języka przebiega w trzech etapach: i) w języku naturalnym tylko całe zdania wyrażają sens, natomiast – ze względu na logiczne niedoskonałości mowy potocznej – nie możemy przypisać sensu ich wyrażeniom składowym; ii) po skonstruowaniu języka idealnego (Begriffsschriftu) możemy dokonać logicznej analizy zdań (podziału na funkcję i przedmiot, wyeksplikować wyrażenia kwantyfikujące oraz ich dziedziny), a następnie przyporządkować wyrażeniom składowym zdań języka naturalnego ich logiczno – semantyczne części; iii) konstrukcja formalnego języka umożliwia wyjaśnienie fenomenu produktywności i wyuczalności języka naturalnego (kompozycyjności).

dzień i godzina

(Piątek) 11:00 - 11:30

sala

CTW-217 (Centrum Transferu Wiedzy)

organizator

Sekcja Semiotyki i Filozofii JęzykaPrzewodnicząca Sekcji: prof. dr hab. Joanna Odrowąż-Sypniewska (UW)
Sekretarz Sekcji: mgr Natalia Karczewska (UW)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X