Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

wt10wrz11:0011:30Klasyczna i nieklasyczna filozofia nauki.dr hab. Marek Sikora, prof. PW (Politechnika Wrocławska)11:00 - 11:30 CTW-304 (Centrum Transferu Wiedzy) organizator: Sekcja Metodologii i Filozofii Nauki

abstrakt

Można wyróżnić przynajmniej dwa sposoby uprawiania współczesnej filozofii nauki. Osią podziału jest cel przeprowadzanych w nauce badań. Sprowadza się on albo do opisu, wyjaśnienia lub przewidywania występujących w świecie zjawisk, albo do oddziaływania za pomocą nauki na świat w taki sposób, by go zmieniać lub umożliwiać dostosowywanie się do zachodzących w nim zmian.

Już w filozofii Kartezjusza i Francisa Bacona wystąpił problem zasadniczo odmiennego podejścia do tego, czy nauka realizuje przede wszystkim cele czysto poznawcze, czy też skupia się raczej na celach pragmatycznych. Dopiero jednak w filozoficznej refleksji nad nauką współczesną problem ten nabiera istotnego znaczenia. Ujawnia się bardzo wyraźnie w sporze między zwolennikami klasycznego i nieklasycznego sposobu uprawiania filozofii nauki. W sposobie klasycznym dominują abstrakcyjne rozważania na temat statusu poznawczego teorii, którą uznaje się za podstawową jednostkę strukturalną wiedzy naukowej. W sposobie nieklasycznym dominują natomiast szczegółowe rozważania na temat eksperymentalnych praktyk badawczych poszczególnych nauk przyrodniczych (fizyki, chemii, biologii i innych).

Przełomowym momentem przejścia od klasycznego do nieklasycznego sposobu uprawiania filozofii nauki są lata 80. XX wieku. W tym okresie w filozofii nauki pojawił się nurt określany mianem nowego eksperymentalizmu. W jego ramach została wypracowana koncepcja nauk laboratoryjnych. Nauki te, jak pisze Ian Hacking, który jest jednym z inicjatorów nowego eksperymentalizmu, charakteryzują się konstruowaniem określonego rodzaju aparatury przystosowanej do ingerowania w „czysty, przedludzki stan” przyrody po to, by izolować, oczyszczać istniejące zjawiska i tworzyć nowe. Rezultatem takich ingerencji jest dążenie do wywoływania zmian w świecie i coraz dokładniejsza kontrola zjawisk, które są wynikiem tych zmian.

Autor broni tezy, że coraz bardziej pragmatyczny i specjalistyczny charakter współczesnych nauk przyrodniczych sprawia, iż główny nurt filozoficznych dociekań nad nauką przesuwa się z tradycyjnie dominujących pozycji klasycznych na pozycje nieklasyczne.

 

dzień i godzina

(Wtorek) 11:00 - 11:30

sala

CTW-304 (Centrum Transferu Wiedzy)

organizator

Sekcja Metodologii i Filozofii NaukiPrzewodniczący Sekcji: prof. dr hab. Ryszard Kleszcz (UŁ)
Sekretarz Sekcji: dr Marcin Będkowski (UW)

obradom przewodniczy

prof. dr hab. Ryszard Kleszcz

Uniwersytet Łódzki

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X