Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

śr11wrz17:3018:00Pojęcia zależności i niesamodzielności we wczesnej fenomenologii polskiejdr hab. Marek Piwowarczyk, prof. KUL (Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II)17:30 - 18:00 C-241A (Collegium Jana Pawła II) organizator: Sekcja Historii Filozofii Polskiej sympozjum lub panel:Obecność myśli Kazimierza Twardowskiego we wczesnej fenomenologii polskiej

abstrakt

W swoim wystąpieniu prezentuję rozwój pojęć zależności i niesamodzielności we wczesnej polskiej ontologii fenomenologicznej. Zaczynam od przed-fenomenologicznej teorii przedmiotu Kazimierza Twardowskiego, który odróżniał:

części wzajemnie oddzielne – czyli takie, które mogą być pomyślane bez pomyślenia innych części;

części wzajemnie nieoddzielne – realnie różne ale takie, że nie mogą być pomyślane bez siebie nawzajem;

części jednostronnie nieoddzielne – spełniające definicję: x jest jednostronnie nieoddzielny od y wtw x może być pomyślany bez y ale y nie może być pomyślany bez x.

Wymienione wyżej związki dotyczą części, a więc zachodzą wyłącznie w obrębie pewnej całości. Dlatego pojęcia te nie mają zastosowania do takich bytów, które nie mogą istnieć bez innych, ale mimo to nie tworzą z nimi jednej całości.

Koncepcja Twardowskiego została rozwinięta i zmodyfikowana przez Husserla w “Badaniach logicznych”, które z kolei były punktem odniesienia dla Eugenii z Ginsbergów Blausteinowej. Husserlowskie pojęcie niesamodzielności i jego teoria części-całości ciągle jednak nie nadawały się do wyrażenia wspomnianej różnicy między dwoma odmianami koniecznego współistnienia (w ramach całości i bez tworzenia całości). Również polska fenomenolożka, mimo, że doskonale sproblematyzowała teorię Husserla, nie rozpoznała owej różnicy.

Ingarden w swoich Bemerkungen zum Problem „Idealismus-Realismus” przedstawił wczesną wersję swojej teorii sposobów istnienia i momentów bytowych. Wśród nich były pojęcia niesamodzielności i zależności. Ingarden definiował je następująco:

x jest niesamodzielny względem y wtw x z istoty swej musi współistnieć z y w obrębie szerszej całości

x jest zależny od y wtw x z istoty swej musi współistnieć z y ale nie tworzy z nim szerszej całości

Ingardenowskie definicje nie wyrażały najważniejszej sprawy, na która zwracał on uwagę w innych kontekstach. Ingarden odróżniał dwa rodzaje całości: absolutną i sumatywną. Pierwsza składała się z części powiązanych związkami formalnymi a druga z części powiązanych regularnymi relacjami. Dlatego też lepiej sformułować Ingardenowskie definicję niesamodzielności następująco:

x jest niesamodzielny względem y wtw z istoty swej x musi współistnieć z y w obrębie całości zjednoczonej związkami formalnymi.

Są zatem trzy warunki bycia niesamodzielnym: (1) płynące z istoty współistnienie, (2) tworzenie jednej całości, (3) zjednoczonej związkami formalnymi. Warunkiem wystarczającym samodzielności jest niespełnianie warunku (3). Stąd możliwe są u Ingardena całości sumatywne złożone z zależnych ale samodzielnych przedmiotów.

dzień i godzina

(środa) 17:30 - 18:00

sala

C-241A (Collegium Jana Pawła II)

organizator

Sekcja Historii Filozofii PolskiejPrzewodniczący Sekcji: dr hab. Andrzej Wawrzynowicz, prof. UAM
Sekretarz Sekcji: mgr Krystian Pawlaczyk (UAM)

obradom przewodniczy

dr hab. Marek Piwowarczyk, prof. KUL

Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II

obrady sekcji w sesjach równoległych

sesja równoległa B

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X