Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

2019pt13wrz18:4519:15Filozofia powieści Orhana PamukaOlga Żyminkowska (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu)18:45 - 19:15 GG-207 (Gmach Główny KUL) organizator: Sekcja Filozofii Sztuki i Estetyki

abstrakt

Celem niniejszego artykułu jest rekonstrukcja głównych założeń filozofii powieści tureckiego pisarza i noblisty Orhana Pamuka, którego teoretyczny wkład w rozpatrywanie problemu relacji prawdy i fikcji w tekście literackim jest w polskim dyskursie filozoficznym i teoretycznoliterackim nadal niedoceniany i rzadko obecny. Utworzenie przez Pamuka w Stambule Muzeum Niewinności, opartego na elementach świata przedstawionego w powieści o tym samym tytule, stanowi ważny z punktu widzenia dyskusji nad fikcją literacką eksperyment artystyczny. W swoim „Pisarzu naiwnym i sentymentalnym” stwierdza, że istotą powieści jest dialektyczne napięcie po stronie czytelnika i pisarza między uznaniem tekstu za prawdę a świadomością jego fikcyjności. Przejmując terminologię Friedricha Schillera: artystów i odbiorców uznających świat przedstawiony za roszczący sobie prawo do prawdziwości nazywa „naiwnymi”. Z kolei tych, którzy nie oczekują od tekstu spełnienia wymogów prawdopodobieństwa opartego na własnym doświadczeniu i są świadomi konwencjonalności tekstów literackich, nazywa Pamuk – „sentymentalnymi”.

Zarówno w publikacjach o charakterze autotematycznym, jak i samych jego powieściach można zauważyć ciągłą i zamierzoną oscylację między „naiwnością” a „sentymentalnością”, której zachowanie jest właściwe gatunkowi powieściowemu. Twórczość Orhana Pamuka łączy w sobie tradycję dziewiętnastowiecznego, „naiwnego”, realizmu z jego dążeniem do mimetyzmu oraz tradycję dwudziestowiecznych, na wskroś „sentymentalnych” awangardystów. Według niego cały proces recepcji powieści przez odbiorcę polega na swoistej grze wyobrażonego z „rzeczywistym”, na radości z odkrywania związków prawdy i fikcji, na poszukiwaniu tzw. ukrytego „punktu centralnego” powieści, który jest, jak pisze, „pogłębionym obrazem życia, jaki pisarz pragnie przekazać w utworze, pełnym zrozumienia wglądem w istotę rzeczy”. Temat prawdy i fikcji w literaturze stanowi bez wątpienia fundamentalny i centralny problem w autorskiej filozofii powieści Orhana Pamuka, dając nowe, systematyczne i wieloaspektowe spojrzenie na jedno z najstarszych i najbardziej rudymentarnych zagadnień filozofii sztuki.

dzień i godzina

(Piątek) 18:45 - 19:15

sala

GG-207 (Gmach Główny KUL)

organizator

Sekcja Filozofii Sztuki i EstetykiPrzewodnicząca Sekcji: prof. dr hab. Krystyna Wilkoszewska (UJ)
Sekretarz Sekcji: dr Bogna J. Gladden-Obidzinska (UW)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X