Polski Zjazd Filozoficzny

wrzesień, 2019

śr11wrz10:3011:00Adolf Reinach i performatywna ontologia bytu społecznegoprof. dr hab. Arkadiusz Chrudzimski (Uniwersytet Szczeciński)10:30 - 11:00 CTW-202 (Centrum Transferu Wiedzy) organizator: Sekcja Ontologii i Metafizyki

abstrakt

“Wedle zdroworozsądkowego ujęcia przedmioty takie jak drużyny piłkarskie, państwa czy kościoły są przedmiotami wyższego rzędu bytowo zależnymi od fundamentów, którymi są poszczególni gracze, obywatele czy wierni. Potoczna mądrość mówi nam jednak, że owe przedmioty wyższego rzędu są definitywnie „czymś więcej” niż suma fundamentów, na które wskazaliśmy. W nieco precyzyjniejszym sformułowaniu przyjmuje to formę tezy, że drużyny piłkarskie, państwa czy kościoły nie są identyczne ani ze zbiorem ani z sumą mereologiczną graczy, obywateli czy wiernych. Aby drużyna była drużyną potrzebny jest co najmniej jakiś podział obowiązków i komunikacja pomiędzy jej członkami, co sugeruje, że dla wyjaśnienia natury bytów społecznych uwzględnić trzeba relacje pomiędzy tworzącymi je osobami.
Uwzględnienie tego punktu nie oznacza jednak końca kłopotów. Już bardzo rudymentarna analiza pokazuje bowiem jasno, że dla zrozumienia takich struktur jak drużyna piłkarska, koniecznie jest również uwzględnienie pewnych reguł normatywnych definiujących chociażby to, czym jest gra w piłkę.
W drugiej połowie XX wieku zauważono, że wielka część normatywności, w jakie uwikłane jest nasze życie, bierze się z naszych działań komunikacyjnych. Działania te mają moc performatywną. Dokonując ich możemy powołać do życia pewne normatywności, które wcześniej były nieobecne. Paradygmatycznym przykładem takiego aktu stała się obietnica. W momencie złożenia obietnicy pojawiają się zobowiązania i uprawnienia, które wcześniej nie istniały (obiecujący nakłada na siebie zobowiązanie spełnienia obietnicy, zaś adresat otrzymuje uprawnienie, aby spełnienia tego oczekiwać). Filozofowie tacy jak John Searle uważają, że tego typu performatywnie wytworzone normatywności stanowią główne spoiwo bytów społecznych.
Odkrycie performatywnej funkcji języka i położenie podwalin pod teorię aktów mowy przypisuje się zwykle Austinowi. Jednak faktycznie prekursorem tego podejścia był, jakieś 50 lat przed Austinem, Adolf Reinach. Jego teoria może być bardzo przydatna dla analizy konstytucji bytów społecznych ze względu na jasne odróżnienie (1) normatywności pochodzących z aktów performatywnych od normatywności autentycznie moralnych, oraz (2) mocy performatywnych pochodzących „z zewnątrz” (między innymi od instytucji) od pierwotnych, immanentnych mocy performatywnych, które mają być charakterystyczne dla tych przedmiotów, które nazywamy osobami.”

dzień i godzina

(środa) 10:30 - 11:00

sala

CTW-202 (Centrum Transferu Wiedzy)

organizator

Sekcja Ontologii i MetafizykiPrzewodniczący Sekcji: dr hab. Marek Piwowarczyk prof. KUL
Sekretarz Sekcji: dr Bartłomiej Skowron (PW)

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

Font Resize
Contrast
X